baihayonline@gmail.com

Phân tích bài thơ “Vội vàng” của Xuân Diệu

4.7/5 – (30 bình chọn) Nếu Xuân Quỳnh được ví là bà hoàng thơ tình thì Xuân Diệu chính là ông hoàng tình ca của nền văn thơ hiện đại Việt Nam. Ông đã thổi  vào nền thơ ca một làn gió mới cùng với những cách tân nghệ thuật sáng tạo. Vì thế nên […]

4.7/5 - (30 bình chọn)

Nếu Xuân Quỳnh được ví là bà hoàng thơ tình thì Xuân Diệu chính là ông hoàng tình ca của nền văn thơ hiện đại Việt Nam. Ông đã thổi  vào nền thơ ca một làn gió mới cùng với những cách tân nghệ thuật sáng tạo. Vì thế nên khi nhận xét về Xuân Diệu nhà phê bình Vũ Ngọc Phan đã nói “Với những nguồn cảm hứng mới: yêu đương và tuổi xuân dù lúc vui hay lúc buồn, Xuân Diệu cũng ru thanh niên bằng giọng yêu đời thắm thiết”. Và Vội Vàng là một tác phẩm như vậy.Tác phẩm thể hiện cái tôi cá nhân và quan điểm sống đầy mới mẻ của ông.

Vội Vàng được sáng tác và in trong tập Thơ Thơ xuất bản 1938. Đây là tập thơ đầu tay và cũng là tập thơ khẳng định vị trí của Xuân Diệu trong nền thơ ca Việt Nam. Toàn bộ tác phẩm là quan niệm nhân sinh mới mẻ của Xuân Diệu với nhiều cách tân táo bạo, thể hiện sự khát sống mãnh liệt.

Ngay từ khổ thơ đầu Xuân DIệu đã thể hiện một tình yêu rất nồng nhiệt và tha thiết đối với cuộc đời. Trong đó có viết:

“Tôi muốn tắt nắng đi

Cho màu đừng nhạt mất

Tôi muốn buộc gió lại

Cho hương đừng bay đi”

Điệp từ “Tôi muốn” được lặp đi lặp lại 2 làn kết hợp cùng với những động từ mạnh “tắt nắng”, “buộc gió” đây là một ước muốn táo bạo và phi thường mà Xuân Diệu muốn hướng tới. Những điều tưởng như không tưởng điều khiển tự nhiên. Nào có ai có thể níu giữ được dòng chảy thời gian bao giờ? Thế nhưng Xuân Diệu vẫn đầy táo bạo mà thể hiện khát vọng của mình/ Bởi có lẽ ông hiểu rằng chẳng có hương nào nồng mãi, chẳng có sắc nào mà không tàn, mùa xuân và tuổi trẻ cũng vậy. Từ đây thể hiện tình yêu mãnh liệt nồng nàn của thi sĩ đối với thời gian và cuộc sống.

Tiếp theo thi sĩ đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên trần thế đầy ấm áp, rộn ràng:

“Của ong bướm này đây tuần tháng mất

Này đây hoa của đồng nội xanh rì

Này đây là của cành tơ phơ phất

Của yến anh này đây khúc tình si

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi

Mỗi buổi sớm thần vui hằng gõ cửa

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần

Tôi sung sướng nhưng vội vàng một nửa

Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân”

Hình ảnh vạn vật tiên nhiên được tác giả nhìn dưới lăng kính vô cùng độc đáo hấp dẫn và mới lạ. Hai chữ “này đây” được lặp lại nhiều lần như tô đậm thêm không gian và thơi gian thơ. Ông như muốn khẳng định nơi tuyệt vời nhất đẹp đẽ nhất không ở đâu xa mà ở chính cuộc đời trần thế. Đó như môt bản tình ca đầy si mê và lưu luyến với cành tơ phơ phất, đồng nội xanh rì, âm thanh như khúc tình si…

Bức tranh thiên nhiên và sự sống được nhà thơ gợi lên vừa gần gũi lại quen thuộc vừa quyến rũ lại đắm say. Nhà thơ đã thổi vào đó một tình yêu rạo rực say đắm. Ông nhìn cuộc đời vạn vật bằng lăng kính của tình yêu đắm say qua đôi mắt của tuổi trẻ. Vì thế tất cả hiện lên như ngập trong xuân tình ngọt ngào và đẹp đẽ:

“Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”

Đây được xem là một cách so sánh vô cùng táo bạo và độc đáo mà chỉ có ở Xuân Diệu. Bởi từ xưa đến nay, các nhà thơ lúc nào cũng lấy thiên nhiên làm chuẩn mực nhưng duy chỉ có Xuân Diệu là có cái nhìn mới mẻ độc đáo hơn cả. Ông xem con người chính là thước đo của cái đẹp là chuẩn mực mọi điều trong vũ trụ. Đối với nhà thơ nơi đẹp nhất không phải ở trên thiên đàng mà nó chính là trần thế, nơi vạn vật đang hiện hữu quanh mình. Và vẻ đẹp của trần thế cũng là nhờ có con người hiện hữu.

“Tôi sung sướng.Nhưng vội vàng một nửa

Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân”

Câu thơ được ngăn cách bởi dấu “.” rất đặc biệt.Nó tưởng chừng như hai vế đối nghịch nhau nhưng lại rất thống nhất và logic. Càng yêu mến càng đắm say với khung trời ấy bao nhiêu thì nhà thơ lại càng lo sợ vụt mất bấy nhiêu. Thời gian quý báu nhất của mỗi người chính là tuổi trẻ và tình yêu. Chính vì thế nên ông luôn khát khao hạnh phúc và sống hết mình bằng một tâm trạng vui, đắm say.

Chính vì càng yêu mến càng yêu đời mà nhà thơ lại càng lo sợ:

“Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua

Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già

Mà xuân hết nghĩa là tôi cũng mất

Lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chật

Không cho dài thời trẻ của nhân gian

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn

Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại

Còn trời đất nên chẳng còn tôi mãi

Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời; 

Mùi tháng, năm đều rớm vị chia phôi, 

Khắp sông, núi vẫn than thầm tiễn biệt… 

Cơn gió xinh thì thào trong lá biếc,

Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi? 

Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi, 

Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa? 

Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa… 

Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm”

Từ giọng điệu đắm say rạo rực sang khổ thơ này giọng điệu chuyển sang bàng hoàng lo lắng. Ông đang hoài nghi, chán nản hoảng hốt và lo âu trước bước đi vùn vụt của thời gian:

“Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua

Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già”

Mùa xuân chính là mùa khởi đầu của một năm, nhưng chính nó cũng chính là tuổi xuân của cuộc đời. Tác giả sử dụng mùa xuân với hai cụm nghĩa. Một là mùa xuân của thiên nhiên và hai là mùa xuân của tuổi trẻ. Chỉ có điều mùa xuân của thiên nhiên là mùa xuân vô hạn còn mùa xuân tuổi trẻ thì hữu hạn.

Từ đây ta cũng thêm hiểu về quan niệm nhân sinh của tác giả. Đối với ông thời gian không phải một vòng tuần hoàn lặp đi lặp lại mà nó là sự chảy trôi. Ông lấy đời người làm thước đo thời gian nên càng cảm thấy bất lực và nuối tiếc. Quan niệm của ông bắt nguồn từ ý thức về giá trị của cuộc sống cá nhân. mỗi khoản khắc vì thế cũng trở nên ý nghĩa và giá trị hơn.

Tâm trạng đau khổ tuyệt vọng ấy đã bao trùm lên cả thiên nhiên. Như câu thơ mà Nguyễn Du từng viết “Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu/ Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”

Còn Xuân Diệu thì nhuốm lên cảnh vật một màu đầy oai oán”

“Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi

Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt

Cơn gió xinh thì thào trong lá biếc,

Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi? 

Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi, 

Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa? 

Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa… 

Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm”

Tất cả cảnh vật sự vật đều nhuốm màu chia li: núi sông than thầm tiễn biệt, chim chóc sợ sự chia li….Điều đó khiến thi sĩ phải thốt lên rằng “Chẳng bao giờ… ôi chẳng bao giờ nữa” Để rồi chuyển sang một nhịp thơ đầy giục giã hối thúc “mau đi thôi mùa chưa ngả chiều hôm”….  Đó là sự gấp gáp dồn dập báo hiệu cho sự say mê cuồng nhiệt, khát vọng sống hết mình ở đoạn sau:

“Ta muốn ôm 

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn; 

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn, 

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu, 

Ta muốn th`âu trong một cái hôn nhiều 

Và non nước, và cây, và cỏ rạng, 

Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng 

Cho no nê thanh sắc của thời tươi; 

– Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!”

Từ sự chán nản, hoài nghi ở khổ thơ cuối chuyển sang một tâm thế muốn sống vội vàng và gấp gáp. Động từ mạnh được sử dụng theo mức giật cấp tăng dần “ôm“, “riết“, “say“, “thâu“…. Bên cạnh cụm từ “ta muốn” cho thấy sự khát sông, khát yêu, khát tận hưởng từng giây từng phút. Dường như ông đang muốn ôm cho hết, say cho tận mọi điều tốt đẹp của cuộc sống để cảm thấy “chếch choáng, no nê”….

Ở câu cuối tác giả sử dụng một động từ vô cùng mạnh mẽ “Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi“. Sự say mê, cuống quýt như đã lên đến cực điểm. Phải yêu cuộc sống đến thế nào Xuân Diệu mới sử dụng câu thơ đầy táo bạo đến vậy?

Vội vàng chính là một trong những tác phẩm độc đáo mà Xuân Diệu để lại cho cuộc đời. Đó là bản tình ca nồng nàn với tình yêu, với cuộc đời với những năm tháng tuổi trẻ. Sự vội vàng đó không phải là sống vội mà là sống tận sinh tận diệt với cuộc đời. Sống ý nghĩa sống một cách hết mình để không lãng phí. Đây chính là một siêu phẩm để lại cho muôn đời sau.

4.7/5 - (30 bình chọn)

Bài liên quan