baihayonline@gmail.com

Qua câu nói “Cái chết của ông già hơn 80 tuổi đã làm cho nhiều người sung sướng lắm” trong đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia” hãy làm rõ nghệ thuật trong ngòi bút của Vũ Trọng Phụng

4.9/5 – (15 bình chọn) Vũ Trọng Phụng được biết là một trong những bậc thầy của nền văn học trào phúng phê phán xã hội với rất nhiều tác phẩm tiêu biểu.  Trong số đó phải kể đến tác phẩm Số đỏ và đặc biệt là Đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia”. […]

4.9/5 - (15 bình chọn)

Vũ Trọng Phụng được biết là một trong những bậc thầy của nền văn học trào phúng phê phán xã hội với rất nhiều tác phẩm tiêu biểu.  Trong số đó phải kể đến tác phẩm Số đỏ và đặc biệt là Đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia”. Người đọc vừa được cười một cách hả hê nhưng ẩn sâu sau những nụ cười ấy là sư căm phẫn tột cùng vê xã hội đương thời. Vì thế câu nói “Cái chết của ông già hơn 80 tuổi đã làm cho nhiều người sung sướng lắm” đã được nhà văn thể hiện rõ nét thông qua bút pháp trào phúng của mình.

CÓ thể nói trong toàn bộ tác phẩm Số đỏ nói chung và đoạn trích chương XV “Hạnh phúc của một tang gia”, Vũ Trọng Phụng đã sử dụng ngón võ sở trường của mình đó là nghệ thuật trào phúng. Tác giả tạo nên sự mâu thuẫn mà thực chất cái mâu thuẫn ấy vốn tự nảy sinh trong chính cái xã hội Âu hóa thời bấy giờ. Với cái nhìn sắc như dao cau của mình cùng với cái tài của ông vua phóng sự đất Bắc ông đã phơi bày trần trụi sự ghê tởm, thối nát của xã hội bấy giờ để người đọc được cười và căm ghét  cũng như lên án mãnh liệt nó.

Ngay từ cách đặt nhan đề của mình ông đã khiến cho người đọc phải suy ngẫm “Hạnh phúc của một tang gia”. Tưởng chừng có một sự đối lập nhưng nó lại rất logic. Tang quyến tức là gia đình mất đi một người thân, trong cái khung cảnh tưởng chừng đau xót đó thì làm gì có niềm hạnh phúc, hân hoan vui sướng nào tồn tại. Ấy thế mà nó lại tồn tại ở xã hội này, hiện hữu ngay trong chính gia đình nhà cụ Hồng đấy. Nhan đề đạt điểm cộng nó thôi thúc sự tò mò, thúc đẩy người ta phải đọc cho kì được để khám phá sự “hạnh phúc” của tang gia đó.

Mọi việc được khởi nguồn từ cái chết của cụ già hơn 80 tuổi, cai chết ấy khiến cho ai cũng hân hoan sung sướng. Ông già ấy vừa là cha, là ông của môt gia đình được cho là thượng lưu của xã hội bấy giờ. Cả gia đình ấy mỗi người chỉ ra một cách “nhao lên mỗi người một cách”. Từ “nhao” ở đây có nghĩa là nhôn nhao vốn chỉ dùng cho lũ ruồi nhặng thế nhưng nó lại được Vũ Trọng Phụng dùng để miêu tả con người. Câu văn ấy dường như thể hiện sự sung sướng hạnh phúc của những người con người cháu có mặt trong cái đám tang ấy. CHưa hết tác giả còn tiếp tục miêu tả “cái chết kia đã làm nhiều người sung sướng lắm”. Câu văn tưởng chừng ngắn gọn nhưng đã thâu tóm toàn bộ cái sự bạc bẽo của xã hội đương thời. Nhận định này đã được củng cố thêm qua hàng loạt các chi tiết: “ông cháu rể Phán mọc sừng, sau cái chết của cụ cố tổ cái sừng mọc của lão đã tăng giá lên vài chục nghìn đồng. Cụ cố Hồng mơ màng đến lúc được mặc đồ xồ gai chống gậy ho lụ khụ, thiên hạ sẽ phải trầm trồ mà khen con trai lớn đã già thế kia cơ à.  Đứa cháu đích tôn ông Văn Minh nhà cải cách xã hội sung sướng vì cụ cố tổ mất tức là cái di chúc trên giấy tờ kia đã đi vào hiện thực hắn sẽ được chia tài sản của ông nội để lại. Bà Văn Minh cũng sung sướng vì nhờ cái chết của ông nội mà bà ta mới được diện đồ xô gai tân thời.” Chính vì lẽ đó nên chúng cố gắng tổ chức đám ma thật to để thể hiện mình là người hiếu thảo.

Vũ Trọng Phụng còn miêu tả nét mặt của từng người có mặt trong đám tang ấy như sau: “Trước hết là cô Tuyết một cô gái hư hỏng nhưng hư hỏng một nửa đúng chất của một cô gái tân thời, cô mặc nửa kín nửa hở và nét buồn lãng mạn nét buồn này chỉ phù hợp với buồn nhớ nhân tình chứ nào có phải buồn vì người đã chết đằng kia đâu. Còn những ông to trong đám khi đi đưa cũng chỉ nhìn vào vẻ khêu gợi của cô Tuyết mà cảm động cứ như cảm động trước nỗi buồn tang tóc vậy”. Đó còn chưa kể đến những vị khách là bạn bè của lũ con cháu kia đó là bà Phó Đoan, bà Văn Minh, cô Hoàng Hôn….  những trai thanh gái lịch đến đám tang chỉ để chim chuột, cười tình với nhau để khen nhau để chê bai nhau. Rồi những người bạn của cụ cố Hồng đến đưa đám nhưng người đeo đầy huân chương để khoe tài, khoe đức…Sự khốn nạn ấy vẫn còn tiếp diễn đến khi hạ huyệt. Cậu Tú luộm thuộm trong chiếc áo dài trắng tay cầm máy ảnh cậu bắt bẻ từng người phải tạo dáng ra sao cho cảnh hạ huyệt trông giống một đám ma nhất. Còn cụ Cố Hồng khóc mếu máo rồi ngất đi, lão Phán mọc sừng thì khóc mãi không thôi mà tiếng khóc thì cứ “hứt…hứt… hứt” nhưng vẫn còn đủ tỉnh táo để nhét vào tay của Xuân tóc đỏ tờ năm đồng gấp làm tư để giữ chữ tín và tỏ lòng biết ơn. Tiếng khóc này nghe đã có sự đặc biệt phải chăng là tiếng “hất… hất… hất” cái thây xuống đi của đứa cháu rể quý hóa.

Có thể nói trong đoạn trích này Vũ Trọng Phụng đã sử dụng linh hoạt các thủ pháp châm biếm đỉnh cao nghệ thuật trào phúng. Thủ pháp châm biếm lúc thì cay độc phóng đại lúc thì lại đáng cười. Qua đoạn trích này ông đã ngầm tố cáo xã hội nửa mùa thời bấy giờ đầy nhố nhăng lố bịch cũng như cái tình  người trở nên rẻ rúng.

4.9/5 - (15 bình chọn)

Bài liên quan